Spada liczba poszkodowanych w wypadkach przy pracy w budownictwie. Jednak praca w tej branży nadal należy do najbardziej niebezpiecznych. W ubiegłym roku życie na budowie straciło 78 zatrudnionych.

budownictwomedyczne.plW 2015 r. według wstępnych danych inspektorzy pracy przeprowadzili 5 272 kontrole na 2 756 budowach (w 2014 r. – 5 278 kontroli na 2 775 budowach). Kontrolowano budowy obiektów: mieszkalnych, biurowych, produkcyjnych, oświatowych, galerii handlowych, szpitali, hal widowiskowo-sportowych, hoteli oraz remonty, rozbiórki i modernizacje obiektów budowlanych. Zwracano uwagę przede wszystkim na bezpieczeństwo pracy na wysokości, w tym na rusztowaniach oraz przy pracach ziemnych i w wykopach. Objęte kontrolą firmy  zatrudniały łącznie ponad 47,6 tys. osób świadczących pracę, w tym ponad 38,1 tys. pracowników.

Ze względu na wysoką skalę nieprawidłowości stwierdzanych w poprzednich latach - większość kontroli zrealizowano na terenie małych i średnich budów.

Wśród kontrolowanych dominowały mikroprzedsiębiorstwa, czyli firmy o kilkuosobowym zatrudnieniu (74%) oraz inne małe zakłady, tj. o zatrudnieniu od 10 do 49 osób (23%). Tylko 3% kontroli dotyczyło podmiotów zatrudniających powyżej 49 pracujących.

Najwięcej ujawnionych przez inspektorów nieprawidłowości dotyczyło prac na rusztowaniach. Prace z użyciem rusztowań wykonywane były na 56% kontrolowanych budów, przy czym na prawie połowie stwierdzono brak odbioru 1 509 rusztowań. Zaznaczyć należy, że często rusztowania montowane były przez osoby nieposiadające uprawnień kwalifikacyjnych, szczególnie przy pracach krótkoterminowych. Skutkowało to wykonywaniem pracy na rusztowaniach nieprawidłowo zmontowanych i niekompletnych.

Dopuszczano do użytkowania, zwłaszcza u małych przedsiębiorców - stare, zużyte technicznie rusztowania, przede wszystkim typu warszawskiego. Niewłaściwe zabezpieczenie pracowników wykonujących zadania na wysokości potwierdzają statystyki wypadkowe. Upadek z wysokości był przyczyną obrażeń u 223 poszkodowanych w wypadkach przy pracy, aż  85 z nich to ofiary upadku z rusztowań. Poza tym 63 pracowników doznało uszczerbku na zdrowiu wskutek uderzenia przez spadający z góry przedmiot.

Nadal poważnym zagrożeniem dla pracowników budowlanych jest prowadzenie robót w wykopach o ścianach niezabezpieczonych przed możliwością osunięcia się gruntu. Brak lub nieprawidłowe obudowanie lub skarpowanie stwierdzono na 53% kontrolowanych budów. Wykonawcy często nie mieli wiedzy dotyczącej kategorii gruntu, w którym wykonywali wykopy. Zdarzało się, że urobek z wykopu nie był wywożony poza miejsce jego wydobycia, tylko składowany przy krawędzi wykopu i obciążał jego nieumocnione ściany. W ubiegłym roku  27 pracowników zostało poszkodowanych w wyniku przysypania i zasypania ziemią.

Instrukcji bezpiecznego wykonywania robót nie zapewniło 1 206 pracodawców – wykonawców robót budowlanych. Natomiast 204 pracodawców prowadziło roboty budowlane niezgodnie z opracowanymi instrukcjami.

Kontrole ujawniły także nieprawidłowości związane z nieprawidłowym przygotowaniem do pracy, polegające m.in. na dopuszczaniu do pracy bez przeszkolenia w dziedzinie bhp - instruktażu stanowiskowego (1 785 pracowników) oraz bez aktualnych orzeczeń lekarskich o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, w tym do pracy na wysokości (1 370 pracowników).

Pracodawcy nie dokonali oceny ryzyka zawodowego związanego z pracą w odniesieniu do stanowisk pracy, na których pracowało 729 pracowników.

Naruszenia prawa polegające na zatrudnianiu bez wymaganych kwalifikacji - do obsługi maszyn i urządzeń budowlanych - dotyczyły łącznie 910 pracowników.

Coraz częściej zatrudniane są osoby, które wcześniej nie miały styczności z branżą budowlaną. Duża część pracodawców szuka oszczędności poprzez stosowanie innych form zatrudnienia niż stosunek pracy, tzn.: umów cywilnoprawnych oraz umów z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą na własny rachunek (tzw. samozatrudnianie). Osoby te często nie stosują się do przepisów i zasad bezpieczeństwa pracy, uznając że prawo pracy ich nie dotyczy. Z danych PIP o wypadkach przy pracy badanych - zaistniałych na terenie budowy w 2015 r. wynika, że osoby świadczące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy stanowiły 25% ogółu poszkodowanych (124 osoby). W tej grupie 29 osób poniosło śmierć, a 26 - doznało ciężkich obrażeń ciała.

Wg. ww. danych wśród poszkodowanych, którzy ulegli wypadkom na terenie budowy w 2015 r. najwięcej, tj. 290 posiadało staż pracy w danym zakładzie krótszy niż 1 rok (stanowili oni 58,5% ogółu poszkodowanych w wypadkach zbadanych przez PIP). Aż 143 osoby, spośród poszkodowanych osób posiadało staż pracy do 7 dni (28 z nich poniosło śmierć, a 44 doznało ciężkich obrażeń ciała).

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami inspektorzy pracy: wydali 34 157 decyzji w tym:

  • 2 450 decyzji wstrzymania prac,
  • 1 960 decyzji wstrzymania eksploatacji maszyn,
  • 1 097 decyzje skierowania do innych prac 2 047 osób,
  • 325 decyzji zakazania wykonywania prac,
  • 15 905 decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 Kpa, ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego;

Inspektorzy ukarali 2 032 osoby grzywnami w drodze mandatów karnych na łączną kwotę ponad 2,3 mln zł. Dodatkowo skierowali 48 wniosków do sądu o ukaranie; a w 9 przypadkach zawiadomili prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

W wyniku zastosowanych środków prawnych usunięta została większość nieprawidłowości na kontrolowanych budowach, w tym ok. 74 % nieprawidłowości  usunięto w trakcie kontroli w wyniku decyzji ustnych. Część pracodawców nie realizuje zaleceń i decyzji inspektorów, których skutkiem ma być poprawa bezpieczeństwa. Ze względu na rażące naruszenia przepisów bhp, ujawnione podczas dwóch kolejnych kontroli, inspektorzy skierowali 48 wniosków do ZUS o podwyższenie o 100% składki na ubezpieczenie wypadkowe (brak informacji ZUS o sposobie uwzględnienia wniosków PIP).

Mimo licznych kontroli nadal praca w branży budowlanej jest obarczona wysokim ryzykiem wypadku przy pracy.

Dane PIP o wypadkach przy pracy na terenach budów zbadanych - zaistniałych w latach 2012-2015 (wg stanu na dzień 11.01.2016 r.),

Okres

Liczba

wypadków zbadanych

Liczba poszkodowanych w wypadkach na terenie budowy

Ogółem

w tym:

śmiertelnych

ciężkich

2015 r.

Ogółem

460

496

78

143

w tym: zbiorowych

29

65

4

18

2014 r.

Ogółem

561

596

89

202

w tym: zbiorowych

28

63

6

23

2013 r.

Ogółem

498

544

105

170

w tym: zbiorowych

34

80

15

13

2012 r.

Ogółem

559

602

125

184

w tym: zbiorowych

40

83

10

9

Patronaty medialne